ZALECENIA UPRAWOWE

BÓB
Wymagania glebowe:

Do uprawy bobu najkorzystniejsze są gleby nieco cięższe, gliniaste o dużej pojemności wodnej. Gatunek ten nie udaje się na glebach lekkich i suchych. Bób nie ma dużych wymagań w stosunku do temperatury. Nasiona kiełkują w zakresie od 3⁰C – 18 ⁰C, a siewki wytrzymują spadki temperatur do    – 4⁰C. Bób jest wrażliwy na niedostatek wody zwłaszcza w okresie kiełkowania, zawiązywania strąków, dorastania i wypełniania nasion.

Przedplon

Gatunek ten nie jest wrażliwy na przedplon należy jednak pamiętać żeby nie uprawiać bobu po sobie.
Optymalne pH dla bobu 6,5 – 7,0


Nawożenie:

Nawożenie najlepiej wykonywać na podstawie analizy chemicznej gleby. Jeśli takiej nie wykonamy to przyjmuje się że na glebach średni zwięzłych należy zastosować 40 – 50kg N, 100 – 120kg P₂O₅, 140 – 200kg K₂O. Nawozy potasowe i fosforowe należy zastosować jesienią pod orkę. 40 – 50kg N stosuje się jako dawkę startową na wiosnę.

Terminy siewu i sadzenie:

Do siewu przystępujemy jak najwcześniej wiosną, gdy tylko jest możliwość uprawy. Godną rozważenia jest również produkcja bobu z rozsady wysiewanej w lutym. Uzyskujemy wtedy bardzo wczesny zbiór i możliwość sprzedaży za wyższą cenę. Popularną metodą staje się uprawa bobu z siewu po drugiej połowie maja na zbiór późnym latem.

Norma wysiewu 150-200 kg/ha w zależności od masy 1000 nasion, rozstawy roślin i cech odmianowych.

Ochrona:

Do ochrony przed organizmami szkodliwymi mogą być używane tylko środki zarejestrowane i dopuszczone do stosowania w Polsce.

Strąkowiec bobowy:

Strąkowiec bobowy to ciemnoszary chrząszcz, długości 4-5 mm. Larwy łukowato zgięte, beznogie, grube. Żerują wewnątrz nasion bobu. Owady dorosłe pojawiają się w maju, ale największe nasilenie przypada na I i II dekadę czerwca. W okresie kwitnienia samice strąkowca składają jaja na zawiązujących się strąkach bobu do końca lipca. Wylęgłe larwy wgryzają się do nasion i wewnątrz nich żerują.

Bardzo ważna jest terminowa ochrona przed tym szkodnikiem, ponieważ uszkodzone nasiona stają się nie handlowe.

Zwalczanie zgodnie z aktualnym programem ochrony roślin.

Najważniejszą chorobą jest czekoladowa plamistość liści

Na porażenie tą chorobą najbardziej narażone są plantacje słabo zaopatrzone w fosfor i potas. Sprawcą tej choroby jest grzyb Botrytis fabae. Poraża on najczęściej starsze tkanki , stąd tej choroby możemy się spodziewać w drugiej połowie okresu wegetacyjnego (czerwiec, lipiec i sierpień). Porażone kwiaty i młode zawiązki opadają. Objawem zakażenia tym grzybem są liczne, okrągłe, czekoladowo-brunatne plamy. W przypadku silnego porażenia plamy się zlewają, liście schną i odpadają a część łodyg zabarwia się na brunatno.

Zwalczanie zgodnie z aktualnym Programem Ochrony Roślin.

Godną rozważenia jest produkcja bobu z rozsady wysiewanej w lutym. Uzyskujemy wtedy bardzo wczesny zbiór i możliwość sprzedaży za wyższą cenę.

BURAK ĆWIKŁOWY
Wymagania glebowe:

Do uprawy buraka ćwikłowego nadają się wszystkie gleby przydatne pod uprawę roślin warzywnych.  Gleba odpowiednia dla tego gatunku powinna cechować się dobrą struktura i brakiem skłonności do zaskorupiania się.  Burak ćwikłowy do kiełkowania wymaga temperatury ok. 8⁰C a do wschodów 11⁰C. Temperatura optymalna do wzrostu i rozwoju to od 15⁰C do 18⁰C. Przy wyborze stanowiska należy zwrócić uwagę na przedplon.

Dobry przedplon: zboża, ogórki, cebula, por, pomidor, rośliny motylkowe wieloletnie i strączkowe

Zły przedplon: buraki, warzywa korzeniowe, kapusta, ziemniaki, rzepak, szpinak.

Optymalne pH  6,5 – 7,0

Nawożenie:

Nawożenie najlepiej wykonywać na podstawie analizy chemicznej gleby. Jeśli nie zostanie wykonana to  orientacyjnie na hektar powinno zastosować się: 80 – 100kg N, 80 – 100kg P₂O₅, 200 – 250kg K₂O. Nawożenie fosforem i potasem najlepiej stosować pod jesienną orkę lub wczesną wiosnę. Burak  czerwony korzystnie reaguje na nawożenie potasem w formie chlorkowej (sól potasowa). Nawożenie azotem przy wczesnych wysiewach można podzielić i 3/4 dawki zastosować przedsiewnie a resztę zostawić do zasilania pogłównego.

Terminy siewu :

Termin wysiewu buraka ćwikłowego zależy od przeznaczenia korzeni. Na bezpośrednie spożycie wysiewamy od końca kwietnia do połowy maja. Plon, który ma być przeznaczony na przechowywanie uzyskuje się z wysiewów od końca maja do początku lipca. Buraki wysiewa się rzędowo, w rzędach oddalonych o 25 – 30 cm lub pasowo – rzędowo po 4 rzędy co 27 – 30 cm i 45 – 54 cm na przejazd kół ciągnika.

Norma wysiewu: 6 – 9kg

Ilość nasion polecana do wysiewu na hektar

Zbiór letni (1 – 5.V) – 500 000 nasion

Zbiór jesienny ( 10 – 20.V) – 500 000 – 600 000 nasion

Zbiór jesienny do przemysłu ( 10 – 20.V) – 400 000 – 500 000 nasion

Nawożenie pogłówne:

Po około 5 – 6 tygodni od wschodów należy zastosować pozostałą dawkę azotu (1/4 pełnej dawki). Po zauważeniu niedoborów mikroelementów np.: boru lub magnezu należy zastosować nawożenie dolistne.

Ochrona:

Do ochrony przed organizmami szkodliwymi mogą być używane tylko środki zarejestrowane i dopuszczone do stosowania w Polsce.

Chwościk buraka – jest powszechnie występującą chorobą na uprawach buraka ćwikłowego. Choroba ta powoduje największe straty w przypadku młodych roślin np. przeznaczonych na wczesny zbiór pęczkowy, natomiast nie stanowi zagrożenia dla starszych roślin. Objawy najczęściej pojawiają się w połowie czerwca, na liściach widoczne są szarobrunatne plamy z czerwoną obwódką. Porażone liście żółkną a niekiedy nawet obumierają.

Profilaktyka i zwalczanie:

Jeśli choroba wystąpi należy zaprzestać uprawy buraków na tym stanowisku  przynajmniej przez okres 2 lat.

Po zaobserwowaniu pierwszych objawów  ochronę chemiczną prowadzić zgodnie z aktualnym programem ochrony roślin.

Zbiór  i przechowywanie

Termin zbioru jest zależny od przeznaczenia korzeni i terminu wysiewu. Natomiast optymalne warunki przechowywania to stała temperatura 1⁰C – 2⁰C i wilgotność względna powietrza utrzymana na poziomie 95 – 98%. Do przechowywania najlepiej nadają się korzenie  o średnicy 7 – 10 cm z obciętymi liśćmi na długość 1 cm

CEBULA

Wymagania glebowo klimatyczne:

Cebula udaję się najlepiej na glebach żyznych, próchnicznych, nie ulegających zaskorupianiu się, wcześnie nadających się do uprawy, dobrze zatrzymujących wilgoć ale nie podmokłych. Do uprawy tego gatunku nie nadają się gleby bardzo ciężkie, ilaste, podmokłe i takie które szybko ulegają przesuszeniu. Wymagania cieplne w przypadku cebuli zależą od fazy rozwojowej. Minimalna temperatura kiełkowania to 5 – 6⁰C a optymalna 18⁰C. W okresie intensywnego wzrostu szczypioru  sprzyjająca jest temperatura w granicach 12 – 15⁰C. Natomiast w fazie tworzenia się cebul najkorzystniejszy jest zakres temperatur od 16 do 20⁰C. Przy wyborze odpowiedniego stanowiska do uprawy tego gatunku należy zwrócić również uwagę na przedplon.

Dobry przedplon: kapusta, kalafior, rzodkiew, rzodkiewka, rzepak, rzepik, gorczyca, ogórek, dynia, melon, groch, fasola, wyka, peluszka, łubin, pomidor, marchew, buraki, sałata, zboża (pszenica, jęczmień, żyto), kukurydza, facelia

Zły przedplon: cebula, czosnek, por, siedmiolatka, pietruszka, seler, bób, bobik, koniczyna, lucerna, ziemniak, owies

Optymalne pH 6,5 – 7,0

Nawożenie:

Nawożenie najlepiej wykonywać na podstawie analizy chemicznej gleby. Jeśli nie zostanie wykonana to orientacyjnie na hektar powinno zastosować się: 120 – 150kg N, 100 – 150kg P₂O₅, 150 – 200kg K₂O. Połowę zalecanej dawki azotu należy zastosować przed siewnie resztę pozostawić do zasilania pogłównego. W przypadku nawozów fosforowych i potasowych zaleca się połowę dawki zastosować na jesień a drugą część na wiosnę razem z nawożeniem azotowym(1/2). Zastosowanie nawożenia tymi składnikami w dwóch terminach pozwala na lepsze ich rozłożenie w glebie.

Terminy siewu :

Optymalny termin siewu cebuli przypada od 25.03 do 20.04. Na hektar zaleca się wysiać 700 000 – 800 000 (2,8 – 3,2kg) nasion w zależności od techniki wysiewu.

Nawożenie pogłówne:

Do nawożenia pogłównego stosujemy pozostałą dawkę azotu. Można ją podzielić na dwie części, musimy jednak pamiętać aby nawożenie tym składnikiem zakończyć najpóźniej do połowy czerwca. Zbyt duża dawka azotu lub późne zastosowanie opóźnia dojrzewanie cebul a także pogarsza jakość i trwałość przechowalniczą. W stresowych warunkach uprawy (susza, zimno, nadmierna wilgotność) w  przypadku cebuli szczególnie polecane jest nawożenie dolistne.

Ochrona:

Do ochrony przed organizmami szkodliwymi mogą być używane tylko środki zarejestrowane i dopuszczone do stosowania w Polsce.

Do najważniejszych chorób zaliczamy:

Mączniak rzekomy cebuli jest najgroźniejszą chorobą w mniejszym lub większym nasileniu występuje co roku. Porażony przez tą chorobę szczypior przestaje rosnąć i jaśnieje. Pojawia się na nim białoszary obfity  nalot. W ciągu 3 – 4 kolejnych dni obejmuje całą roślinę i w tedy najczęściej dochodzi do zamierania roślin. Zniszczenie szczypioru przez tą chorobę przyczynia się do dużego spadku plonu.

Profilaktyka i zwalczanie:

Lokalizacja plantacji na stanowisku przewiewnym z dala od zbiorników wodnych, łąk i stanowisk gdzie długo utrzymują się poranne mgły

Ochronę chemiczną wykonywać zgodnie  z zaleceniami aktualnego programu ochrony roślin

Szkodniki:

Śmietka cebulanka – owadem dorosłym jest oliwkowo szara muchówka, natomiast larwa jest biaława, beznożna i osiąga do 7mm długości. Pierwsze pokolenie żeruje od maja do początku lipca. Największa szkodliwość larw przypada w fazie 1 – 3 liścia. Rośliny pozbawiane są korzeni a tkanka gnije od dołu.

Profilaktyka i zwalczanie:

Unikanie częstej uprawy cebuli na tym samym polu.

Nie dopuszczanie do zakwitania chwastów, ponieważ kwiaty swym nektarem przyciągają muchówki.

Zwalczanie chemiczne  zgodnie z aktualnym programem ochrony roślin.

Zbiór  i przechowywanie

Optymalnym terminem zbioru jest czas gdy 70 – 80 % roślin ma załamany szczypior, ale 3 – 4 liście na każdej roślinie są jeszcze zielone. Nie należy opóźniać zbioru do momentu całkowitego zaschnięcia liści i ponownego ukorzeniania się cebuli, skutkuje to przerwaniem okresu spoczynku, skrócenia okresu przechowywania i wcześniejsze wyrastanie w szczypior.

Optymalna temperatura przechowywania cebuli to 0⁰C a wilgotność względna powietrza powinna mieścić się w granicach 65 – 75 %. Największe straty w trakcie przechowywania spowodowane są wyrastaniem korzeni i szczypioru. Przyczyną wyrastania korzeni jest zbyt wysoka wilgotność powietrza w przechowalni, natomiast wyrastanie szczypioru wywołuje podwyższona temperatura.

FASOLA SZPARAGOWA I NA SUCHE NASIONA
Wymagania glebowe:

Do uprawy fasoli najbardziej odpowiednie są gleby ciepłe, próchniczne, przepuszczalne i o dobrej strukturze. Nie należy jej uprawiać na glebach zbyt lekkich, zlewnych, zaskorupiających się i o wysokim poziomie wód gruntowych. Fasola jest rośliną ciepłolubną, optymalna temperatura do wzrostu i rozwoju to od 18⁰C do 25⁰C. Przy wyborze odpowiedniego stanowiska należy zwrócić również uwagę na przedplon.

Dobry przedplon: cebulowe, pomidor, ogórek, rzodkiewka, sałata, ziemniak  i zboża

Zły przedplon: pietruszka, marchew, motylkowe

Optymalne pH – 6,5 – 7,2

Nawożenie:

Nawożenie najlepiej wykonywać na podstawie analizy chemicznej gleby. Jeśli nie zostanie wykonana to orientacyjnie na hektar powinno zastosować się: 30 – 40kg N, 60 – 80kg P₂O₅, 80 – 120kg K₂O.  Wszystkie składniki należy zastosować przedsiewnie pamiętając o tym że fasola źle reaguje na obecność chlorków w glebie, dlatego potas musi być podawany w postaci siarczanowej.

Terminy siewu :

Optymalnym terminem wysiewu dla fasoli jest druga połowa maja.

Norma wysiewu na hektar:  250 tys nasion-fasola szparagowa i drobnonasienna na suche nasiona; 60 tysięcy nasion fasola wielokwiatowa, fasola zwykła grubonasienna (np.: Wawelska) 150 tysięcy nasion;

Nawożenie pogłówne:

W przypadku zauważenia niedoborów mikroelementów lub w warunkach stresowych  zaleca się nawożenie dolistne.

Nawadnianie:

W okresie kwitnienia i zawiązywania strąków fasola jest bardzo wrażliwa na niedobór wody. Nawadnianie plantacji w tym okresie skutkuje poprawieniem jakości i wielkości plonu.

Ochrona:

Do ochrony przed organizmami szkodliwymi mogą być używane tylko środki zarejestrowane i dopuszczone do stosowania w Polsce.

Do najważniejszych chorób zaliczamy:

Szara pleśń – Na liściach, łodygach i strąkach pojawiają się brunatnawe plamy. W miejscach tych tkanka gnije, pokrywając się obfitym, szarym, pylącym nalotem. Porażone rośliny są zahamowane we wzroście i często zamierają.

Zgnilizna twardzikowa – występowaniu tej choroby sprzyja nadmierna wilgotność powietrza. Zwykle porażane są starsze rośliny. Na wszystkich nadziemnych częściach występują początkowo jasnożółte później brunatniejące plamy. Na powierzchni tych plam a także wewnątrz porażonych tkanek tworzy się biały puszysty nalot. Porażone rośliny szybko więdną, a tkanka w miejscach porażonych gnije.

Szkodniki:

Śmietka kiełkówka i śmietka glebowaczęsto wyrządzają szkody w tym samym czasie. Różnią się między sobą nieznacznie. Szkody wyrządzają larwy tych muchówek (białe, beznogie, do 1mm długości). Wiosną młode larwy wgryzają się do wnętrza kiełkujących nasion uniemożliwiając ich wschodzenie. Mogą również uszkadzać stożek wzrostu co może powodować szybkie zamieranie roślin. Rozwojowi larw tych owadów sprzyja powolne kiełkowanie nasion fasoli i chłodna pogoda.

Fasola uprawiana na suche nasiona

Szkodniki:

Zmieniki-najliczniej występuje zmiennik lucernowiec. Są to niewielki pluskwiaki (około 6 mm długości), larwy i osobniki dorosłe są do siebie podobne. Zarówno osobniki jak i larwy mają aparat kłująco-ssący, którym wysysają soki z liści, pąków kwiatowych i młodych strąków. Nasilenie żerowania występuje w lipcu i na początku sierpnia, czyli w okresie formowania strąków fasoli. Uszkodzenia są bardzo dobrze widoczne na nasionach w postaci zagłębień określanych jako ospowatość nasion fasoli.

Strąkowiec fasolowy- niewielki chrząszcz, szarobrunatny ( ok. 4 mm), jeden z najgroźniejszych szkodników fasoli. Cały cykl rozwojowy odbywa się wewnątrz nasienia. Początkowo larwy wgryzają się do nasion i żerują wewnątrz. W ściance larwa wygryza otwór, przez który wychodzi owad dorosły. Zwalczanie stosujemy tylko w uprawie fasoli na suche nasiona.

Zwalczanie zgodnie z Programem Ochrony Roślin.

KAPUSTA
Wymagania glebowe:

Do uprawy kapusty białej najkorzystniejsze są gleby utrzymane w dobrej kulturze, żyzne i o dużej zawartości próchnicy. Ze względu na duże wymagania wodne zaleca się wybieranie stanowisk o wysokiej pojemności wodnej. Nieodpowiednie dla tego gatunku są gleby podmokłe i kwaśne. Na tych drugich zwykle występuje niedobór niezbędnych składników pokarmowych, a także częściej obserwuje się porażenie przez kiłę kapusty. Przy wyborze odpowiedniego stanowiska należy zwrócić również uwagę na przedplon.

Dobry przedplon: pszenica, owies, ziemniak, gryka, koniczyna, cebula, marchew, ogórek, pomidor, por, seler, bób, groch.

Zły przedplon: wszystkie kapusty, kalafior, brokuł, brukselka, jarmuż, kalarepa, rzepa, rzodkiew, rzodkiewka, chrzan, rzepak jary i ozimy, rzepik, brukiew, gorczyca, buraki, szpinak, fasola.

Nawożenie:

Nawożenie najlepiej wykonywać na podstawie analizy chemicznej gleby. Jeśli nie zostanie wykonana to przy pełnej dawce obornika orientacyjnie na hektar powinno zastosować się: 100kg N, 90kg P₂O₅, 200 – 300kg K₂O. Nawozy fosforowe i potasowe najlepiej podzielić połowę na jesień przed orką a pozostałą część na wiosnę przed bronowaniem. W przypadku nawozów azotowych połowę dawki na wiosnę przed sadzeniem a resztę zostawić do zasilanie pogłównego.

Optymalne pH dla kapusty 6,2 – 7,0

Terminy siewu i sadzenie:

Termin siewu jest zależny od odmiany. Biorąc to pod uwagę kapustę można sdzić od marca do końca czerwca. W przypadku wczesnych odmian termin zbioru można przyspieszyć, przykrywając plantację włókniną lub folią perforowaną.

Rozstawa sadzenia roślin jest zależna od wybranej odmiany, terminu uprawy a także przeznaczenia plonu. Kapustę na najwcześniejszy zbiór sadzi się gęściej niż na zbiór jesienny (67×30 – 67×50).

Nawożenie pogłówne:

Drugą połowę dawki nawozów azotowych należy podzielić na 2 części. Pierwszy raz zasilamy rośliny po przyjęciu się rozsady, drugie nawożenie pogłówne należy zastosować w momencie gdy rośliny zaczynają stykać się liśćmi. W okresie wegetacji nawożenie można również przeprowadzać w formie oprysków dolistnych. Takie rozwiązanie zaleca się w chwili wystąpienia objawów niedoboru jakiegoś składnika lub z powodu uszkodzeń mechanicznych korzeni podczas zabiegów pielęgnacyjnych.

Ochrona:

Do ochrony przed organizmami szkodliwymi mogą być używane tylko środki zarejestrowane i dopuszczone do stosowania w Polsce.

Do najważniejszych chorób zaliczamy:

 

Zgorzel siewek kapusty – występuje podczas wschodów roślin najczęściej gdy jest niska temperatura i wysoka wilgotność podłoża.                                                                                                                                           Profilaktyka: Do produkcji rozsady należy używać dobrej jakości substratów torfowych. Wysiewać nasiona o dobrej sile i energii kiełkowania, a także zaprawionych kompleksowo środkami grzybobójczymi.

Czarna zgnilizna kapustnych – choroba najczęściej występuje od 2 dekady lipca podczas wysokich temperatur i wilgotności powietrza. Początkowo objawia się żółknięciem brzegów liści i czernieniem nerwów aż do głąba. Podczas zbioru porażone główki mają widoczny czerniejący pierścień wiązek naczyniowych na przekroju głąba  u nasady. Kapusta na której wystąpi ta choroba nie nadaję się do przechowywania i kwaszenia.                                                                                                                    Profilaktyka : Najlepiej zastosować 3 – 4 letni płodozmian, kolejnym czynnikiem zapobiegającym wystąpieniu tej choroby jest ograniczenie podlewania plantacji w okresie wysokich temperatur. Zgodnie z zaleceniami programu ochrony roślin należy w okresie zagrożenia wykonać od 2 do 3 zabiegów.

Mokra zgnilizna kapusty – występuje zarówno w trakcie okresu wegetacji jak i przy długotrwałym przechowywaniu. Początkowe objawy to małe wodniste plamy, które szybko swym zasięgiem obejmują cały zaatakowany organ. Pojawienie się choroby na plantacji wyklucza dłuższe przechowywanie.

Kiła kapusty-sprawcą choroby jest organizm glebowy, którego zarodniki mogą być żywotne w glebie przez 8 lat!. Najczęstsze źródła infekcji to: rozsadnik lub substrat torfowy do produkcji rozsady. Sprzyja chorobie zakwaszona gleba, wysoka wilgotność i temperatura gleby powyżej 15°C. Choroba atakuje korzenie. Porażone komórki rozrastają się intensywnie i po kilku dniach już wyrośla. Komórki (korzenie) przestają funkcjonować normalnie. Sprawcy choroby towarzyszą liczne bakterie gnilne powodujące rozkład korzeni i nieprzyjemny zapach. Porażone korzenia i wyrośla stają się głównym źródłem infekcji w latach następnych. Charakterystyczne jest placowe więdniecie roślin  w dni upalne i naroślą na korzeniach. Na polach silnie zakażonych nie uprawiać roślin kapustnych przez 4 lata. Natomiast uprawiać przez 2-3 lata rośliny przedplonowe: por, pomidor, ogórek, fasola, owies, gryka, rośliny aromatyczne (np. mięta).Odkażanie chemiczne gleby. Można też utrzymywać glebę w czarnym ugorze przez minimum 1 rok. Najnowszą metodą zapobiegania jest uprawa roślin „chwytnych” ( jest to ustalony na podstawie badań zestaw kapustowatych odpornych na kiłę  (Plasmodiophora brassicae), które stymulują kiełkowanie form przetrwalnikowych kiły w glebie.

Szkodniki:

 

Zwalczanie zgodnie z programem ochrony roślin.

Śmietka kapuścianka – wylot much pierwszego pokolenia rozpoczyna się na początku kwietnia. Samica składa jaja przy szyjce korzeniowej. Kolejne pokolenia pojawiają się w czerwcu i sierpniu. Rośliny uszkodzone przez tego szkodnika mają widoczne wżery na korzeniach. Natomiast pokolenia występujące później drążą korytarze w nasadzie nerwów dolnych liści kapusty.

Wciornastek tytoniowiec – w roku występuje od 3 do 5 pokoleń. Najbardziej szkodliwy jest dla odmian średnio wczesnych i późnych. Larwy i osobniki żerują najpierw na zewnętrznych liściach kapusty, a później po kolei na wewnętrznych w kierunku głąba.

Tantniś krzyżowiaczek – zielone larwy żerują głównie na liściach sercowych. Najbardziej szkodliwy w momencie zawiązywania główek.

Bielinek kapustnik – żółtoczarne gąsienice z ciemniejszymi kropkami na grzbiecie. Larwy te przy masowym wystąpieniu szkieletują liście do tzw. „gołożerów”

Zbiór jesienny i przechowywanie

W chwili zbioru główki powinny być zwięzłe i twarde ale nie przejrzałe. Zbiór należy wykonać w trakcie bezdeszczowej pogody i unikając uszkodzeń  mechanicznych główek. Każde uszkodzenie wpływa na wzrost oddychania i szybsze gnicie.

Kapustę można przechowywać w kopcach, przechowalniach i komorach chłodniczych.  Świeży wygląd główek zostaje najdłużej utrzymany w komorach z kontrolowaną atmosferą.

 

 

 

MARCHEW JADALNA
Wymagania glebowe:

Marchew udaje się na większości typów gleb występujących w Polsce. Najbardziej kształtne korzenie uzyskuje się na glebach średnio ciężkich i lekkich piaszczysto – gliniastych o przepuszczalnym podłożu i dużej zawartości próchnicy. Do uprawy tego gatunku nie nadają się gleby bardzo ciężkie, zaskorupiające się, kamieniste, podmokłe i kwaśne.

Dobry przedplon:  zboża, kukurydza, cebula, por, czosnek, kapusta, kalafior, rzodkiewka, rzodkiew, rzepak, rzepik, gorczyca, ogórek, dynie, bób, bobik, koniczyna, lucerna, facelia

Zły przedplon: marchew, pietruszka, seler, pomidor, papryka, ziemniak, groch, fasola, wyka, pietruszka, łubin, buraki

Optymalne pH 6,5 – 7,5

Uprawa roli:

Uzyskanie wysokiego i dobrej jakości plonu marchwi jest możliwe tylko w tedy gdy gleba będzie staranie i głęboko uprawiona. Głębokie spulchnienie zaleca się wykonać późną jesienią poprzez orkę z pogłębiaczem lub głęboszowanie.

Nawożenie:

Nawożenie najlepiej wykonywać na podstawie analizy chemicznej gleby. Jeśli nie zostanie wykonane orientacyjne dawki, które powinno się zastosować na hektar wynoszą: 70 – 120kg N, 60 – 80 kg P₂O₅, 150 – 200 kg K₂O.  Nawozy fosforowe i połowę potasowych należy zastosować jesienią. Drugą połowę dawki potasu z nawożeniem azotowym należy zastosować 2 – 3  tygodni przed siewem marchwi.

Terminy siewu i sadzenie:

Termin i norma wysiewu zależą od odmiany i przeznaczenia korzeni. Wysiew na najwcześniejszy zbiór pęczkowy z reguły przypada po połowie marca do początku kwietnia. W celu przyspieszenia zbioru z tego terminu wysiewu o 7 – 12 dni można plantacje przykryć folią perforowaną  lub agrowłókniną. Na zbiór letni i jesienny marchew wysiewamy w kwietniu i w maju. W przypadku gdy mamy możliwość nawadniania plantacji termin wysiewu możemy opóźnić do końca czerwca. Marchew przeznaczoną na cele przemysłowe wysiewamy od połowy maja do połowy czerwca, a przeznaczoną do przechowywania w maju.

Norma wysiewu zależy od przeznaczenia korzeni:

Bezpośrednie spożycie i długotrwałe przechowywania: 1,2 – 1,8mln szt. nasion/ha

Wczesny zbiór pęczkowy: 2,0 – 2,5mln szt. nasion/ha

Marchew można uprawiać 3 metodami: tradycyjną na płask, na redlinach i na podwyższonych zagonach.

Nawożenie pogłówne:

Ochrona:

Do ochrony przed organizmami szkodliwymi mogą być używane tylko środki zarejestrowane i dopuszczone do stosowania w Polsce.

Do najważniejszych chorób zaliczamy: alternariozę naci, czarną zgniliznę korzeni i bakteryjną plamistość marchwi

Alternarioza naci i czarna zgnilizna korzeni – choroby te wywołane są przez grzyby (Alternaria) i najczęściej występują współrzędnie. Plamistość naci objawia się w postaci drobnych brązowo – czarnych plam na liściach i ogonkach liściowych. Choroba najczęściej atakuje starsze liście. Silne porażenie naci tą chorobą bardzo utrudnia zbiór mechaniczny. Natomiast czarna zgnilizna powoduje powstawanie czerniejących zagłębionych plam w okresie przedzbiorczym i w trakcie przechowywania.

Profilaktyka i zwalczanie:

3 – 4 lata nie należy uprawiać marchwi na tym samym polu.                                                                                 W okresie zagrożenia ochronę chemiczną należy rozpocząć już w połowie lata.

Bakteryjna plamistość marchwi – początkowo na zainfekowanych liściach widoczne są nieregularne żółte plamy. Następnie plamy brunatnieją a wokół nich widoczna jest charakterystyczna żółta obwódka. W warunkach sprzyjających rozwoju tej choroby liście czernieją i zamierają. Silne porażenie naci przez tą chorobę utrudnia zbiór mechaniczny.

Profilaktyka:

Przestrzegać zasad prawidłowego zmianowania.                                                                                            Unikać deszczowania w okresie upałów.

Szkodniki:

Połyśnica marchwianka – jest muchówką o długości 4 – 5 mm o czarnym błyszczącym ciele. Larwa jest żółtawobiała o długości 6 – 8mm. Larwy pierwszego pokolenia uszkadzają korzeń główny młodych roślin co powoduje ich zamieranie. Natomiast larwy drugiego pokolenia drążą chodniki w zewnętrznej warstwie korzeni. W miejscach ich żerowania rozwijają się patogeny wywołujące zgnilizny.

Zwalczanie:

Zgodnie z zaleceniami aktualnego programu ochrony roślin

Zbiór jesienny i przechowywanie:

Zbiór powinien być wykonany przed nadejściem silniejszych przymrozków (do połowy października). Opóźnienie terminu zbioru skutkuje pogorszeniem trwałości przechowalniczej, marchew szybciej zaczyna wyrastać w nać i korzenie. Zbiór należy wykonać w okresie bezdeszczowej pogody, ponieważ mokre i zabłocone korzenie przechowują się gorzej. Należy pamiętać o nie uszkadzaniu korzeni w trakcie zbioru, ponieważ nawet te niewidoczne  uszkodzenia często są przyczyną gnicia lub porażenia korzeni przez choroby w przechowalni.

OGÓREK GRUNTOWY
Wymagania glebowe i klimatyczne:

Do uprawy ogórka najkorzystniejsze są gleby koloru ciemnego, łatwo nagrzewające się, przepuszczalne i próchniczne. Gatunek ten nie sprawdza się na glebach ciężkich lub zbyt lekkich. Ogórek ma duże wymagania cieplne optymalna temperatura do wzrostu wynosi 20 – 25⁰C. Długotrwałe spadki do 12⁰C mogą doprowadzić do zamierania roślin. Przy wyborze stanowisk należy również zwrócić uwagę  na przedplon.                                                                                                         Dobry przedplon: zboża, odpowiednie stanowisko zostawiają  po sobie jednoroczne lub dwuletnie mieszanki roślin bobowatych drobnonasiennych z trawami .                                                                                                                                                        Zły przedplon: bób, burak cukrowy, cebula, cykoria, fasola, kalarepa, marchew, sałata, seler, szpinak, ziemniaki i kukurydza jeśli istnieje ryzyko uszkodzeń roślin przez zastosowane herbicydy.

Nawożenie:

Nawożenie najlepiej wykonywać na podstawie analizy chemicznej gleby. Jeśli nie zostanie wykonana to przy pełnej dawce obornika orientacyjnie na hektar powinno zastosować się: 100kg N, 100kg P₂O₅, 200kg K₂O.      Bardzo ważne w uprawie ogórków jest nawożenie nawozami mineralnymi w tym wapiennymi. Pamiętać należy, że nawozów wapniowych nie stosujemy w tym samym terminie co nawożenia  obornikiem gdyż może powodować to nadmierną i przyśpieszoną mineralizację obornika. Nawozy fosforowe i potasowe najlepiej podzielić, połowę zastosować na jesień pod orkę  a pozostałą część  wykorzystać na wiosnę razem z pierwszą dawką azotu(1/2).  Ogórek nie      toleruje nawozów potasowych w formie chlorków!!!

Optymalne pH dla ogórka – 6,8 – 7,2

 

Terminy siewu i sadzenie:

Ogórek jest warzywem ciepłolubnym dlatego należy go wysiewać w dostatecznie nagrzaną glebę. Zwykle nasiona można wysiewać od 10 maja do pierwszej dekady czerwca. Rozstawę wysiewu należy dostosować do typu ciągnika i maszyn które będą wykorzystywane do prac pielęgnacyjnych. Po wschodach rośliny powinny rosnąć co 15 – 20 cm.

Norma wysiewu – ok. 2kg/ha

Nawożenie pogłówne:

Drugą dawkę nawozów azotowych zużywamy do zasilenia ogórków pogłównie najpóźniej  na początku kwitnienia. Do dokarmiania roślin dolistnie dobre efekty daje saletra wapniowa używana zarówno  w trakcie intensywnego wzrostu jak i w okresie plonowania

Ochrona:

Do ochrony przed organizmami szkodliwymi mogą być używane tylko środki zarejestrowane i dopuszczone do stosowania w Polsce.

Do najważniejszych chorób zaliczamy: kanciastą plamistość i mączniaka rzekomego

Kanciasta plamistość – choroba objawia się występowaniem na liściach licznych, początkowo małych wodnistych plam, o kształcie ograniczonym nerwami (kanciastym). Po kilku dniach tkanki liścia w tych miejscach zamierają i wypadają w wyniku czego powstają charakterystyczne dla tej choroby otwory w liściach.

Mączniak rzekomy – choroba objawia się na liściach, początkowo w postaci oliwkowozielonych, ograniczonych nerwami rozjaśnień. Plamy  te w krótkim czasie żółkną, brązowieją, liście stopniowo zasychają co doprowadza do zamierania całych roślin.

Jak odróżnić te dwie choroby?

W okresie dużej wilgotności po spodniej stronie liścia, w przypadku kanciastej plamistości zauważymy mętne, śluzowate krople wycieku bakteryjnego a w przypadku mączniaka rzekomego na spodniej stronie liścia będą widoczne obfite skupienia zarodników  konidialnych o barwie brunatnofiolteowej.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

PAPRYKA
Wymagania glebowe i klimatyczne:

Papryka wymaga gleb żyznych, przewiewnych, zasobnych w próchnice, szybko się nagrzewających o uregulowanych stosunkach wodnych. Nieodpowiednie są gleby ciężkie i zimne. Gatunek ten ma bardzo duże wymagania cieplne optymalna temperatura wzrostu to 20⁰C – 27⁰C. Owoce najlepiej zawiązują się w temperaturze 25⁰C. Przy wyborze odpowiedniego stanowiska należy zwrócić również uwagę na przedplon.

Dobry przedplon: warzywa strączkowe, kapustne, cebulowe i wszystkie rośliny przeznaczone na nawozy zielone z wyjątkiem wieloletnich traw

Zły przedplon: papryka, pomidor, bakłażan, ogórek, dynia, melon, cukinia a także wszystkie warzywa, które bardzo zubażają glebę.

Optymalne pH  6,7 – 7,2

Nawożenie:

Nawożenie najlepiej wykonywać na podstawie analizy chemicznej gleby. Jeśli nie zostanie wykonana to orientacyjnie na hektar powinno zastosować się: 120 – 170kg N, 100 – 200kg P₂O₅, 120 – 240kg K₂O. Nawozy fosforowe i potasowe (koniecznie bezchlorkowe) oraz częściowo azot (40kg/ha) zastosować na wiosnę podczas przygotowania pola. Pozostałą część azotu wykorzystuje się do zasilania uprawy w trakcie wegetacji.

Terminy siewu i sadzenie:

W Polsce uprawa papryki jest możliwa tylko z rozsady.  Jej wyprodukowanie trwa od 6 – 8 tygodni. Termin wysiewu przypada od końca lutego do pierwszej dekady marca. Termin sadzenia do tunelu przypada od końca kwietnia do połowy maja, natomiast rozsadę do gruntu wysadzamy od III dekady maja do końca I dekady czerwca.

Nawożenie pogłówne:

Niewykorzystaną dawkę azotu dzielimy na 3 części. Pierwszą podajemy 3 – 4 tygodnie po posadzeniu rozsady i później jeszcze dwukrotnie w odstępach 2 – 3 tygodni.

Ochrona:

Do ochrony przed organizmami szkodliwymi mogą być używane tylko środki zarejestrowane i dopuszczone do stosowania w Polsce.

Sucha zgnilizna wierzchołków owoców – jest najczęściej występującą i bardzo groźną chorobą fizjologiczną papryki w uprawach pod osłoną. Choroba pojawia się na owocach w postaci najpierw wodnistych plam, które stopniowo ciemnieją i powiększaj się. W miejscu plam tkanki są lekko zagłębione o jasnoszarym lub brunatnym zabarwieniu. Bezpośrednią przyczyną tej choroby jest niedostateczna zawartość wapnia w miękiszu.

Zwalczanie:

W chwili zauważenia pierwszych objawów choroby owoce opryskuje się saletrą wapniową (0,7%). Zwykle należy zastosować 2 – 3 zabiegów w odstępach 5 dniowych.

Zwalczanie zgodnie z programem ochrony roślin.

PIETRUSZKA KORZENIOWA
Wymagania glebowe:

Najlepsze do uprawy pietruszki są  gleby średnio zwięzłe, niezaskorupiające się, żyzne, próchnicze, piaszczysto-gliniaste . Nieprzydatne są lekkie gleby bielicowe. Warunkiem udanej uprawy tego gatunku jest wybór stanowiska z glebą wolną od nicieni, np.: szpilecznik baldasznik może powodować  ordzawienie korzeni.

Dobry przedplon: buraki , kapusta, zboża (bez owsa),  ogórki i pomidory, fasola, sałata

Zły przedplon: seler, cebula, czosnek,  por, ziemniaki, groch i bób, gdyż są one roślinami żywicielskimi niszczyka zjadliwego. Zły przedplon stanowią również marchew i pietruszka. Należy pamiętać, że pietruszka jest warzywem wyjątkowo wymagającym prawidłowego zmianowania!

Nawożenie:

Nawożenie najlepiej wykonywać na podstawie analizy chemicznej gleby. Jeśli nie zostanie wykonana to orientacyjnie na hektar powinno zastosować się: 40 – 60kg N, 120 – 140kg P₂O₅, 180 – 200kg K₂O. Wszystkie nawozy należy wysiać przedsiewnie wczesną wiosną i dobrze wymieszać z glebą. W przypadku nawozów potasowych należy wybrać te bezchlorkowe

Optymalne pH 6,5 – 7,5

Terminy siewu:

Optymalny termin wysiewu jest od początku kwietnia do początku maja.

Norma wysiewu: 0,8 – 1kg na ha

Ochrona:

Do ochrony przed organizmami szkodliwymi mogą być używane tylko środki zarejestrowane i dopuszczone do stosowania w Polsce.

Do najważniejszych chorób zaliczamy:

Mączniak prawdziwy baldaszkowatych – Objawy tej choroby są widoczne na obu stronach liści, na ogonkach liściowych i na łodygach. Początkowo na liściach pojawiają się pojedyncze sporadycznie występujące mączaste plamy. Następnie choroba się rozwija i plamy ostatecznie obejmują całe organy. Porażone liście obumierają co prowadzi do zakończenia wzrostu roślin.

Profilaktyka i zwalczanie:

Przestrzegać zasad prawidłowego zmianowania

Unikać nadmiernego zagęszczenia roślin – przestrzegać zalecanych norm wysiewu

Ochrona chemiczna zgodnie z aktualnym programem ochrony roślin

Szkodniki: Niszczyk zjadliwy

Zwalczanie zgodnie z aktualnym  programem ochrony roślin.

 

 

Zbiór jesienny i przechowywanie

Zbiór pietruszki  zaleca się wykonać w październiku. Należy zwrócić szczególną uwagę na to żeby nie uszkadzać mechanicznie korzeni. Optymalna temperatura przechowywania powinna wynosić 0⁰C  – 1⁰C.

Glebę można oczyścić z nicieni w następujący sposób: na polu zaplanowanym pod uprawę pietruszki rok wcześniej wysiać dwukrotnie owies  lub żyto, za każdym razem zaorując gdy rośliny osiągną 25 – 30 cm. Przeważnie około 70 % nicieni wchodzi w korzenie tych zbóż i ginie, ponieważ szkodnik ten nie zdąża wydać następnego pokolenia .

RZODKIEWKA
Wymagania glebowo klimatyczne:

Rzodkiewka najlepiej udaje się na glebach zasobnych w próchnice, żyznych, przewiewnych i dobrze nasłonecznionych. Nieodpowiednie są gleby suche, na których szybko wybija w pędy kwiatostanowe. Nasiona kiełkują w temperaturze 3⁰C – 4⁰C, a optymalna temperatura dla wzrostu mieści się w granicach 8⁰C – 15⁰C. Wybierając stanowisko należy unikać uprawy tego gatunku po sobie jak i po: kapuście, kalafiorze, brokule, rzepie i rzepaku.

Optymalne pH 6,0 – 7,4

Nawożenie:

Nawożenie najlepiej wykonywać na podstawie analizy chemicznej gleby. Jeśli nie zostanie wykonana to orientacyjnie na hektar powinno zastosować się: 50 – 60kg N, 35 – 55kg P₂O₅, 80 – 120kg K₂O. Nawozy fosforowo potasowe zaleca się wysiać na 2 tygodnie przed siewem, ponieważ dobre zaopatrzenie w potas wpływa korzystnie na wybarwianie się zgrubień. Nawóz azotowy zaleca się wysiać tuż przed siewem.

Terminy siewu :

Rzodkiewkę najlepiej wysiewać w dwóch terminach wiosennym (IV – V) i późnoletnim (VIII – IX). Ten gatunek można wysiewać wcześniej w terminie 15 – 25.03 jeśli mamy możliwość osłonięcia plantacji agrowłókniną. Należy jednak pamiętać że włókninę musimy zdjąć 2 tygodnie przed zbiorem w pochmurny dzień.

Ochrona:

Do ochrony przed organizmami szkodliwymi mogą być używane tylko środki zarejestrowane i dopuszczone do stosowania w Polsce.

Najgroźniejszymi  chorobami rzodkiewki są parch zwykły i czernienie korzeni. W niektórych gospodarstwach straty plonu spowodowane przez te choroby osiągnęły 80 %.

Czernienie korzeni rzodkiewki – choroba grzybowa, może porażać  rośliny w każdym stadium rozwoju. Na zgrubieniach korzeniowych początkowo występuje niebiesko szarawe lub czarne przebarwienia skórki. Korzenie porażane przez tę chorobę często pękają poprzecznie, co sprzyja najczęściej infekcjom  bakteryjnym powodującym mokrą zgniliznę. Optymalna temperatura do infekcji i rozwoju tej choroby to 20 – 27 ⁰C.

Profilaktyka zwalczanie:

Unikać uprawy roślin kapustnych na tym samym polu przez minimum 3 – 4 lata.

Glebę należy odkażać chemiczne lub termicznie co 2 lata.

Parch zwykły   – choroba bakteryjna najczęściej występująca w okresie długotrwałej suszy, niedostatecznego nawożenia mineralnego i wysokiej temperatury (25 – 28⁰C). Pierwsze objawy tej choroby można zauważyć w okresie tworzenia się zgrubień w postaci małych białych plamek. Miejsca, które zostają zainfekowane ulegają nekrozie i przekształcają się w zagłębienia w kształcie kraterów. Niekiedy zagłębienia te pokrywają się czarnym nalotem.

Profilaktyka zwalczanie:

Unikać uprawy rzodkiewki po sobie oraz po innych roślinach żywicielskich na których wykryto parcha ( zwłaszcza po ziemniakach i burakach)

Nie prowadzić upraw na glebach alkaicznych lub świeżo wapnowanych

Odkażać chemicznie glebę.

Zbiór :

Rzodkiewkę zbiera się ręcznie. Długość zbioru nie powinna przekroczyć 2 tygodni.